}
چهار شنبه ، 27 تــيـــر ، 97
|
عضویت
Alumni Association of
The Faculty of Engineering
University of Tehran

در اين يادداشت تلاش مي كنم چهره متفاوتى از شادروان على اكبر معين فر را ارائه دهم كه نه در ذكر سوابق علمى و تخصصى ايشان به عنوان يكى از بانيان مهندسى زلزله در ايران است و نه در وصف جايگاه اجتماعى ايشان به عنوان يك دولتمرد سابق و يك اهل سياست. بر سر آنم كه نقش ايشان را در دو جمع علمى و فنى پيش و پس از انقلاب اسلامى در حد ايجاز بيان كنم.

سال ١٣٥٣ زمانى كه براى گذراندن دوره خدمت وظيفه به وزارت علوم و آموزش وقت مامور شدم هيچ آگاهى نسبت به محيط كار و وظايفى كه بر عهده من خواهد بود نداشتم. محل خدمت من دفتر پژوهشهاى علمى بود كه وظيفه بررسي، تاييد و تامين بودجه و نظارت بر اجراى طرحهاى پژوهشى در دانشگاه ها و سازمان هاى  پژوهشى را عهده دار بود. طرحهاى مزبور در پنج كميته تخصصي علوم پايه، علوم انسانى، كشاورزى، پزشكى و مهندسى مطرح و بررسي مي شد. وظيفه من در آغاز كار انجام كارهاى ستادى و ادارى كميته مهندسى، با عنوان سازمانى كارشناس پژوهشى تعيين شده بود. اعضاى منتخب اين كميته همگى از استادان و افراد برجسته از  تخصصها و ديسيپلين هاى مختلف مهندسى بودند كه هر هفته در يك نشست چند ساعته به انجام وظايف مي پرداختند. عضو ارشد اين كميته در مهندسى راه و ساختمان و بويژه مهندسى زلزله كسي نبود جز  مهندس على اكبر معين فر. 

من خانواده  معين فر را از دوران تحصيل و به سبب هم محله بودن و حضور دوستان هم مدرسه از اين خانواده مي شناختم، مردمانى خوشنام، مسلمان و مورد احترام همه. حضور استاد معين فر در كميته پژوهشى مهندسى و آشنايي با اين خانواده براى من دلگرمى بزرگى بود تا بتوانم خودم را در ميان آن جمع درخشان استادان و فرهيختگان بيابم. در طول  دو سال و نيم خدمت در آن دفتر و از همنشينى با بزرگانى مانند مهندس معين فر بسيار آموختم و تجربه كسب كردم، دستاوردهايى كه در تمام طول زندگى ام مرا يارى كرده اند. 

نكته برجسته در مورد آقاي معين فر شخصيت ملايم و در عين حال قاطع و مستقل ايشان بود. در بررسي و اظهار نظر درباره طرحهاى تحقيقاتى گاهى تفاوت ديدگاه ها و اختلاف نظر اعضا باعث مي شد كه تصميم گيرى عملا ميسر نباشد، در اين قبيل موارد حضور و نظر ايشان بسيار راه گشا و تعيين كننده بود. قضاوت ايشان معمولا فارغ از توجه به ديدگاه هاى شخصى و صرفا مبتنى بر نظرات كارشناسانه داوران و بررسي كنندگان بي طرف خارج از كميته تخصصي بود. همه اعتقاد داشتند كه در اظهار نظر ايشان حب و بغضى در كار نيست و لذا نظر وي براى همه محترم و قابل پذيرش بود.


ارتباط دوباره من با جناب معين فر پس از سالها، در ١٣٦٩ برقرار شد، سالى كه به دنبال برگزارى انتخابات شوراي عالى كانون مهندسين فارغ التحصيل دانشكده فنى به عنوان عضو در اين جمع حضور يافتم. در اين زمان وی با چهره اى به مرتب شناخته شده تر از پيش و به عنوان يك شخصيت برجسته اجتماعى و سياسى مورد احترام با آراى بالا اعضا به عضويت شوراي عالى كانون در آمد. در آن سالها تنوع ديدگاهها و تفاوت آرا بين اعضاى شوراي عالى بسيار زياد و البته بازتاب تضارب و گاه تقابل آرا در جامعه بود. حضور بسيارى از دولتمردان و افراد شاخص از نحله هاى مختلف فكرى بگونه اى بود كه اعضاى جوانتر شوراي عالى چون من همواره در بيم و نگرانى برخوردهاى نامناسب و متعارض با اهداف كانون بسر مي برديم. ولى حضور بزرگانى مانند معين فر و قالیبافیان ودرايت و سعه صدر ايشان از بروز هرگونه تضاد و مشكل لاينحل جلوگيرى مي كرد. رفتار شايسته و احترام برانگيز ايشان سبب شده بود كه فاصله گاه زياد بين اعتقادات و مرام هاى سياسي اعضا بسيار كمرنگ شده و همگان در جهت اجراى وظايف و رسيدن به اهداف كانون همسو عمل كنند. دوستي نزديك و هماهنگى آقاى معين فر با شادروان دكتر قاليبافيان ، عليرغم تفاوت در جهان بينى ايشان، در اين خصوص مثال زدنى است. حضور بزرگانى از اين دست و رفتار ايشان در جمع، براى همه ما درس متانت، روادارى و احترام متقابل بود. 

يكي دیگراز ويژگي هاى جناب معين فر در تصميم گيري ها نگاه ايشان و پيش نگري نسبت به نتايج آن تصميمات بود. چندين بار  اين اصطلاح را از دهان ايشان شنيدم كه مي گفت: " فلان تصميم به اين دليل درست نيست، زيرا تالى فاسد دارد" .


اكنون كه رخدادها و تغييرات اجتماعى در طول سالها بر درستى و نادرستى بسيارى از افكار و تصورات ما گواهى داده اند مي توان به آسانى دريافت كه رمز ماندگارى نام و خاطره كسانى مانند استاد على اكبر معين فر 

همانا سعه صدر در برخورد با آرا و عقايد ديگران و پايمردى بر اصول اخلاق انسانى در عرصه اجتماعى از يكسو، و حفظ ارتباط با دانش روز و نسل جوان انديشمند و تلاش در راه پيشبرد آن در عرصه علمى از ديگر سو است. خدایش بیامرزاد و روانش قرین آرامش باد.    


فرزان رفيعا

عضو اسبق و بازرس سابق کانون




بسم الله الرحمن الرحیم

        از شمار دو چشم یک تن کم                                                      از شمار خرد هزاران بیش

من افتخار شاگردی شادروان مهندس معین فر را در سال­­های 63 و 64 در درس مهندسی زلزله در دانشکده فنی داشتم و بعدا به همراهی ایشان در شورای عالی کانون در چند دوره مفتخر بوده ام. در سال های اخیر هم در مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهر سازی از وجودشان هم در تدوین آیین نامه 2800 و هم در شبکه شتابکاری بهره برده ایم.

تبیین شخصیت مهندس معین فر و واکاوی ویژگی های این انسان تاثیر گذار کار سخت، بزرگ و لازمی است و این کار البته ممکن است در مقاطعی با نقد هم رو به رو باشد. ولی انصافا در زمانه ای که شریف زیستن و پاک و پاکیزه و پایبند به اصول و مبانی فکری در راستای اعتلای میهن باقی ماندن گوهر نایابی است، در این شرایط این شخصیت  می تواند برای ما و خصوصا نسل جوان که، فقر الگو رو به روست الهام بخش باشد.

اگر بخواهیم از ابتدا شروع کنیم من اعتقاد دارم دانشکده فنی در شکل گیری شخصیت مهندس معین فر نقش        بی بدیلی داشته است. در واقع نهاد و بنیاد دانشکده فنی طوری قرار داده شده است که با آن سابقه تاریخی که بیشتر یک نهاد اجتماعی است تا یک دانشکده مهندسی، علاوه بر "اصول مهندسی"، "مسئولیت اجتماعی"هم به دانشجویان می آموزاند وآدم ­ها دراین دانشکده قد می کشند. بی اغراق این صحن و سرا و ارتفاع قد و قامت ها را بزرگ می کند و یا حداقل این ظرفیت را ایجاد می کند که آن ها که استعداد داشته باشند قد بکشند.

از دو بعد مهم مسئولیت اجتماعی و دانش مهندسی و توام این دو بعد زندگی و شخصیت مهندسی    معین فر قابل مطالعه است:

از بعد مسئولیت اجتماعی آنطور که دکتر زمانی هم اخیرا در مقاله خود به آن اشاره کرده است این نسل از یاران مرحوم مهندس بازرگان و شاگردان آیت الله طالقانی که اغلب از فارغ التحصیلان دانشکده فنی بوده است سبک بدیعی از زندگی اجتماعی، سیاسی بر مبنای مبانی اعتقادی در تطابق با دنیای مدرن بنیان نهادند و از پایه گذاران روشنفکری مذهبی و آزادی خواهی دینی در­جامعه و دانشگاه بودند، در این زمینه سخن زیاد گفته شده است وصحبت های زیاد دیگری هم هست.

وجه دیگر محقق شدن این مسئولیت اجتماعی در قالب دانش مهندسی است. مهندس معین فر­از      بنیان گذاران انجمن اسلامی مهندسین در سال 1336 و به عنوان فارغ التحصیل رشته راه و ساختمان دانشکده فنی از نخستین کسانی است که در کشور به مهندسی زلزله رو می آورد.

چرا؟ چون زلزله یک واقعیت تلخی است که هر چند سال یک بار دهها نفر ازایرانیان و شهروندان مظلوم و بی دفاع را به کام مرگ می کشاندومسکن ها را به باد می دهد و دولت ها را متاصل می کند.

اواخر دهه 30شمسی زلزله فارس و سال 1341زلزله بویین زهرا نخستین تکانه هایی هستند که مسیر زندگی حرفه ای، مهندس معین فر را به سمت مهندسی زلزله برد و اولین گام ها برای تدوین آیین نامه زلزله در ایران برداشته شد و تا سال 1394 و ویرایش چهارم آیین نامه 2800 "آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله " در بیش از 50سال نقش بی بدیل مهندس معین فر همواره می درخشد و سعی وافر ایشان برای به روز داشتن اطلاعات علمی خود به طوری که تا سن 80 سالگی در    کنفرانس های بین المللی زلزله شرکت می کردند. 

از سوی دیگر، بهره گیری از تجارب ژاپنی ­ها مهندس معین فر در ابتدای دهه پنجاه شمسی شبکه شتابندگاری زلزله کشور را که همراه شبکه لرزه نگاری  برای رفتارنگاری زمین لرزه ها در کشور لازم است را بنیاد نهادند.

مدیریت این شبکه در ابتدا با سازمان برنامه بودجه کشور بود و مهندس نقل می کردند سرکشی به دستگاههای شتابنگار به طور نوبه ای انجام می شد. به طور مثال در تیر ماه 1357 در شرایط        بی ثباتی وضعیت کشور بازدید از دستگاهها را برنامه ریزی می کردند و در ماه قبل از زلزله طبس دستگاه شتابنگار در آن شهر تعمییر می شود و در شهریور ماه زلزله مهیب طبس اتفاق می افتد و یکی از مهمترین طیف های زلزله تاریخ مهندسی ثبت می شود. جزئیات این موضوع در کتاب "چهل سال تاریخچه شبکه شتابنگاری کشور"که اخیرا توسط مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهر سازی منتشر شده است موجود است.

در سال 1360 که شبکه شتابنگاری مورد بی مهری مسئولین دقت سازمان برنامه بودجه قرار       می گیرد و آثار مهندس معین فر هم از مسئولیت های اجرایی فراغت پیدا می کنند با توصیه ایشان این شبکه به مرکز تحقیقات انتقال می یابد و امروز این شبکه یکی از مجهز ترین شبکه های شتابنگاری منطقه با 1100 دستگاه و 1100 طیف ثبت شده است.

دغدغه بازسازی شبکه شتابنگاری منطقه با 1100 دستگاه و 1100طیف ثبت شده است.

دغدغه بازسازی شبکه شتابنگاری  همواره با مهندس معین فر همراه بود.ایشان در سال 1392    

     یا­دداشتی در خصوص ضرورت بازسازی شبکه به آقای رئیس جمهور دکتر روحانی نگاشته اند که بخشی از آن آمده است:

با گذشت زمان وکاستی وفور ناشی از پیری مرا در پیگیری سرنوشت پروژه های حیاتی و ملی که در ایام به گونه ای دستی و نقشی در آن داشته ام باز نداشته است.

یکی از آن ها شبکه ملی شتابنگاری زلزله است که همواره دغدغه حسن جریان آن را چه با مسئولیت مستقیم (قبل از انقلا ب در سمت مدیریت تحقیقات و استاندارد های فنی برنامه و بودجه) و چه غیر مستقیم به صورت مشاوره افتخاری و همکاری با نهادهای متولی این شبکه ( در حال حاضر مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ) داشته ام...


آخرین روزهای حیات مهندس معین فر مصادف شد با زلزله بیست و یکم آبانماه 1396 سر پل ذهاب وایشان قرار بود در دومین نشست علمی که در مرکز در تاریخ 28 آذر ماه در این مورد برگزار    می شود، شرکت و سخنرانی کنند. روز قبل از مراسم با ایشان تماس گرفتم و ایشان اظهار نمودند که به دلیل کسالت شدید قادر به حضور در جلسه نیستند بنابراین پیام و صحبت ایشان در منزل تصویر برداری شد که ظاهرا آخرین یا جز آخرین فیلم ها قبل از فوت است.

زمانی که این فیلم را مشاهده می کنیم همینطور افرادی که تا این اواخر با آقای مهندس معین فر­مهندس بوده اند، به خوبی گواهی می دهند که علی رغم حجم انرژی، عمق ایمان و سطح امیدی که همه دل در ایشان بود دو دغدغه تا آخر با مهندس معین فر همراه بوده است:

-         اول نگرانی عمیق برای کشور و اثرات و عملکردهای خسارت بار برای آینده ایران

-         برای مهندسی ساختمان در کشور، در کشوری که عمر آیین نامه ها ی طراحی و اجرا برای مقاومت در برابر زلزله به نیم کران می رسد، هنوز هم عدم رعایت مسائل و جزییات سال جان عده ی زیادی را می گیرد یا افراد بیماری را بی خانمان می کند.

قطعا انتظار مهندس معین فر از ما این است که با اقداماتتان بتوانیم پاسخگویی دغدغه­های ایشان برای اعتلای ایران عزیز­و بهبود سطح زندگی مردم ایران عزیز باشیم. برای روح بزرگ این مرد شایسته درود می فرستیم و امیدواریم روح این مرد بزرگ در مدار رحمت الهی در امان پاک علیهم السلام متنعم باشد.

 

                                                                                         انشاالله-  دکتر محمد شکرچی زاده

  


خاطره ای از مرحوم مهندس معین فر

سال 1347 یا 1348 بود. ماه مبارک رمضان شب های قدر نزدیک بود، می خواستم از برنامه های شب های قدر بهره کامل را ببرم...

پرس و جو کردم، به من گفتند در مسجد الجواد واقع در میدان 25 شهریور سابق (7 تیر کنونی) یک سخنران متفاوت برنامه دارد باتفاق همسرم که تازه عقد کرده بودیم، رفتیم مسجد الجواد نوبت سخنرانی رسید، دیدم یک آقای نسبتا جوان بسیار شیک، تمیز و خوش تیپ (حتی با کروات ) برای سخنرانی پشت تریبون قرارگرفتند .

سوال کردیم گفتند ایشان مهندس معین فر هستند، از دوستان آقای مهندس بازرگان، بیان بسیار محکم و لحن سخن جذابی داشتند.

موضوع سخنرانی ایشان، پاسخ دادن به سه سوال اساسی مرتبط با آن شب ها بود:

-         اصلا شب قدر چیست؟

-         چرا شب قدر را باید شب زنده داری کنیم؟

-         چه ارتباطی بین شب قدر و مراسم ضربت خوردن و شهادت حضرت علی (ع) وجود دارد؟

انصافا، پس از سه شب سخنرانی، به صورت مستدل به این سوال ها جواب دادند. ذهن من که روشن شد، فکر می کنم همه شنوندگان پاسخ سوال ها را به خوبی دریافت کردند.

خداوند ایشان را رحمت کند

 

 

                                                                                                                    سید رضا رفیعی طباطبایی


دسترسی سريع

 

 


 

 


 

 









 


پست الكترونيك


 


  

5000 هزارسال مهندسی ایرانی Minimize
bottomPane